Er waren binnen de Project30-groep wat vragen over vegetarische producten, en omdat ik er via mail ook vrij vaak vragen over krijg, leek het me wel eens de moeite om hier een heuse blogpost aan te wijden.

Sowieso is het niet gemakkelijk om vegetarisch te leven in de paleo wereld, waar spek heilig is en vlees zogezegd het belangrijkste is. Laten we daarmee meteen al één misverstand uit de wereld helpen: paleo, dat is vooral groenten. Heel veel groenten. En natuurlijk ook vlees (en vis), maar dat komt toch echt wel op de tweede plaats. Dat gezegd zijnde: vlees is toch essentieel. Zelf geloof ik dat het eten van dierlijke bronnen van proteïnen ons gezonder maakt en dat er serieuze nadelen zijn aan de vegetarische vleesvervangers. Maar goed, vlees eten is om verschillende reden niet voor iedereen een optie…

Enkele motieven om vegetarisch te eten

Er zijn een aantal redenen waarom mensen het beter vinden om vegetarisch te eten.Sommigen hebben ethische bezwaren over hoe de dieren die we eten worden gekweekt, gevoederd, behandeld en geslacht. Anderen hebben smaak- of textuurproblemen bij het eten van vlees (of vis). Nog anderen denken dat de vegetarische (of vegan) levenswijze gezonder is (die hoop ik te overtuigen met deze blogpost) of zelfs beter voor het milieu.

Ethische bezwaren

Kijk, mensen die vinden dat de vleesindustrie gewoon dierenmishandeling is, die hebben gewoon gelijk. Ik snap dat absoluut. Kippen, koeien en varkens die hun hele leven opeengepakt zitten in stallen, dat is niet OK. In combinatie met ongeschikte voeding zorgt het bovendien voor vlees van slechtere kwaliteit. Daar kan ik vegetariërs dus zeker in volgen.

Maar weet je wat? Het gaat er hier bijlange niet zo hard aan toe als je ziet in de Amerikaanse documentaires. Er is namelijk zoiets als Europese wetgeving, en die is best OK! Hormonen zijn hier sowieso verboden en antibiotica wordt enkel gebruikt als het nodig is, niet te pas en ten onpas.

En het kan ook helemaal anders. Er zijn steeds meer boerderijen die hun dieren en het milieu helemaal op de eerste plaats zetten. Met runderen die het hele jaar buiten grazen, varkens die lekker mogen zoeken naar eikels in het bos en kippen die echt ruimte krijgen, dieren die geen genetische gemodificeerde granen en soja krijgen maar het eten dat voor hun lijf het allerbeste is (en niet het beste om ze zo snel mogelijk vet te mesten). Dieren die zoveel mogelijk kunnen leven zoals ze vroeger zouden gedaan hebben, voor de industriële revolutie, dat zijn gelukkige en gezonde beesten.

Zo’n vlees kan je bijvoorbeeld kopen bij OKvlees, Schotse Hooglanders, DeelEenKoe, De Woeste Grond, … Een van mijn doelen dit jaar is om contact op te nemen met boerderijen en te kijken waar ethisch verantwoord vlees te koop is. Ik wil ook eens een slachting meemaken, zodat ik helemaal snap waar mijn vlees vandaan komt, en zodat ik leer om hier echt respect voor te hebben.

Last but not least… het leven van een wild dier is geen Disney sprookje. Dieren in het wild sterven niet van ouderdom, maar eerder van de honger of omdat er jacht op hen gemaakt wordt. Dan lijkt een nette slachting me eigenlijk wel een stuk humaner te zijn. Zeker als dat dier dan ook een mooi en rustig leven heeft gehad.

Een goed boek over dit onderwerp schijnt “The Ethics of What We Eat” te zijn. Het staat heel hoog op mijn to-read lijstje 🙂

Trouwens, voor wie wel al vlees eet maar toch twijfelt: wat dacht je van de huidige verspilling? Er is zó veel van het dier dat we niet opeten, en waarom? Orgaanvlees is supergezond en lekker, en van de botten kan je heerlijke bouillon maken. Van neus tot staart eten, da’s pas respect voor het leven van het dier dat je eet.

Je vind hierover ook een goedgeschreven essay op Mark’s Daily Apple.

Natuurlijk, als je er echt niet mee kan leven dat er een dier gekweekt gedood wordt zodat jij het kan opeten, dan kan ik daar niet veel tegeninbrengen natuurlijk 🙂 Scroll dan gerust naar onder om mijn aanbevelingen te zien om paleo aan te passen aan jouw behoeftes.

Ecologische bezwaren

Ik ga het nog eens moeten zeggen vrees ik: vegetariërs hebben weeral gelijk. Als we allemaal meer vlees gaan eten dat uit de gewone vleesindustrie komt, dan gaat het niet goedkomen. Maar we zouden ook op een ethische én ecologische manier vlees kunnen eten! Ik ga er niet te veel woorden aan vuil maken, en ik ga je gewoon aanbevelen om dit filmpje te bekijken:

Dus: vlees kweken op een ecologisch verantwoorde manier: het kan. Maar kunnen we ook voldoende kilocalorieën kweken voor de hele wereld? (OK, even eerlijk: we zijn nog héél ver af van een hele wereld die paleo eet, maar toch – een belangrijke vraag!)

Ook dit heeft Mark Sisson reeds uitgezocht. Ten eerste, één derde van ons voedsel gaat verloren. Het wordt gekweekt en klaargemaakt en… weggegooid. Zonde. Ten tweede, tegenwoordig eten we allemaal veel te veel (rommel). Mensen die paleo eten, eten vaak vanzelf minder kilocalorieën (zonder honger te hebben!). Ten derde, als we niet meer zoveel graan hoeven te kweken (het meeste van ons graan gaat toch naar de koeien die beter gras zouden kunnen eten), dan is er natuurlijk veel meer grasland beschikbaar. Ten vierde, als we nu eens stoppen met de helft van het dier weg te gooien maar het gewoon helemaal van neus tot staart zouden opeten, dat zou ook al heel wat meer ecologisch verantwoord zijn. En ten laatste, niet vergeten dat we ook heel veel groenten eten hé. Meer groenten dan vlees!

Medische bezwaren

Hier hebben vegetariërs simpelweg ongelijk. Sorry. Het is waar, de meeste vegetariërs zijn gezonder dan de gemiddelde mens. Maar heeft dat niet meer te maken met het feit dat vegetariërs gewoon meer bezig zijn met hun gezondheid dan de gemiddelde mens? En dat ze misschien meer groenten en minder rommel eten dan de gemiddelde mens? En toch zijn vegetariërs vaak niet zo gezond als ze zouden kunnen zijn als ze ook vlees en vis zouden eten.

Ten eerste: als je geen vlees en vis meer eet, dan ga je automatisch meer eten uit andere voedingsgroepen. Het probleem is dat het meestal niet alleen maar gaat om meer groenten. Vaak eten ze meer granen, peulvruchten en zuivel: producten die niet voor iedereen even gezond zijn… Lees zeker eens dit artikel over granen.

Nu kan je natuurlijk paleo eten en toch vegetariër zijn (zie verder), maar als je ultieme doel is om gezond te leven en als ethische bezwaren je minder parten spelen, dan zou ik je toch echt aanraden om opnieuw vlees en vis te gaan eten.

De belangrijkste reden om vlees en vis te gaan eten, is dat je dierlijke proteïnen nodig hebt.

Dus, waarom moet je proteïnen eten uit vlees en vis?

  • Je hebt ze nodig voor gezonde botten.
  • Het levert belangrijke aminozuren die dienen als bouwstenen in je lichaam voor je haar, organen, huid, spieren, …
  • Het is super verzadigend waardoor je minder honger hebt

Vlees en vis bevatten daarnaast ook zeer belangrijke stoffen die je ergens anders niet vindt zoals heemijzer (dat veel beter wordt opgenomen door je lichaam dan het niet-heemijzer uit groenten), vitamine B12 en omega 3-vetten.

Waarom zijn proteïnen uit vlees en vis beter dan die uit planten? Proteïnen uit planten zijn in veel kleinere mate biologisch beschikbaar voor ons lichaam: ons lichaam kan ze gewoon niet optimaal verwerken. Bovendien, als je paleo eet, zijn er niet zo heel veel plantaardige bronnen van proteïnen beschikbaar… Zie ook deze video.

Ik verwacht nu natuurlijk niet dat je dit allemaal al gaat geloven na één blogpost, maar als je je gezondheid verder wil verbeteren en je bent niet meer zeker of vegetarisme de beste weg is: doe je research! Het boek The Vegetarian Myth is een goed startpunt, ook als het om ethische bezwaren gaat trouwens.

Historische bezwaren

Sommige vegetariërs claimen dat mensen niet gemaakt zijn om vlees te eten. Oh bullshit. Dikke bullshit. Onze darmen zijn ongeveer acht keer onze lichaamslengte. Precies het midden tussen de herbivoor (wiens darmen wel twaalf tot twintig keer langer zijn dan hun lichaamslengte) en vleeseters (wiens darmen amper drie of vier keer langer zijn dan lichaamslengte), klinkt logisch voor een omnivoor, denk je ook niet.

Trouwens, herbivoren hebben vaak ook speciale organen voor het verteren van al dat groen: magen met meerdere compartimenten bijvoorbeeld. Nee, onze darmen kunnen zo’n grote hoeveelheid vezels gewoon niet aan. Een gezonde mix, veel groenten en een degelijke portie vlees, dat is waar ons spijsverteringsstelsel op gebaseerd is.

Wist je trouwens dat we nooit écht mensen hadden kunnen worden zonder vlees? Het is simpel, ons brein vraagt energie, veel energie. Dat moet dus gecompenseerd worden: hadden we langere darmen of meerdere magen ontwikkeld om herbivoor te zijn, dan hadden we nooit zo’n grote hersenen kunnen hebben.

Smakelijke bezwaren

Tsja, als je gewoon geen vlees lust of problemen hebt met de textuur ervan, dan kan ik daar natuurlijk niet veel tegenin brengen. Ik kan je hoogstens wat tips geven, mocht je het toch belangrijk vinden om dierlijke proteïnen en vetten te beginnen eten.

  • Kies voor stukken die niet erg vlezig zijn. Kies bijvoorbeeld voor gehakt, of klop je kip plat: zo wordt het vlees dunner en malser.
  • Snij je vlees in kleine stukjes voor het koken.
  • Overkook je vlees niet – dat maakt het taaier en moeilijker te eten.
  • Gebruik een slowcooker om je vlees heel traag te laten garen, zo wordt het supermals en sappig.
  • “Verstop” je vlees in de saus, soep, salade, curry, stamppot, …
  • Vermijd vlees op het bot zoals kippenbilletjes of ribbetjes. Je hoeft er echt niet aan herinnerd te worden wat je precies aan het eten bent als je dat niet wil.