Zout inname is felomstreden, ook binnen Paleo. Het algemeen gezondheidsadvies is om zo weinig mogelijk zout toe te voegen aan onze maaltijden. Maar hoe gevaarlijk is zout eigenlijk? En is een zoutloos dieet wel gezond?

Wat is zout?

Zout is een mineraal dat vooral uit natrium chloride bestaat. Het komt van nature in onze voeding voor – vooral in dierlijke producten.

Hoewel minder bekend dan kalium, zink of magnesium., speelt natrium een even belangrijke rol in het lichaam. Om optimaal te kunnen functioneren heeft het menselijk lichaam minstens een inname van ongeveer 2.5 gram natrium per dag nodig, dit komt overeen met 1 theelepel of 6 g keukenzout.

Is zoutconsumptie gevaarlijk?

Belgen consumeren gemiddeld 10,5 g keukenzout per dag. De hoge gezondheidsraad (FOD gezondheid) beveelt de bevolking aan dit terug te brengen tot maximum 5 gram. Via haar campagne „Stop het zout“ wijst de overheid op de risico’s van een te hoge zout consumptie. Zout wordt gelinkt aan hypertensie: een te hoge bloeddruk tast het hart en bloedvaten aan en verhoogt het risico op een hartinfarct of andere vaataandoening.

De algemene wetenschap omtrent de causaliteit van zoutinname en hypertensie is echter niet onbetwist. De grote Intersalt studie die in de jaren ’80 de zoutconsumptie en bloeddrukstatistieken van 52 internationale gemeenschappen interpreteerde vormt de basis voor het vandaag geldende advies omtrent zoutinname. Intersalt en haar bevestigende opvolgstudies TOPH1 en TOPH2 werden bekritiseerd [1] door wetenschappelijk journalist Gary Taubes („Good calories, bad calories“ „Why we get fat“) Hij stelde dat de studies zich baseerden op selectieve interpretatie van data.

Wanneer de cijfers van de 4 doorwegende gemeenschappen buiten beschouwing worden gelaten tonen de studies zelfs een omgekeerde correlatie. Bovendien onderstreept hij dat het bloeddrukverlagende effect van natriumreductie verwaarloosbaar is, wat volgens hem zelfs door de TOPH2 studie bevestigd wordt. De vereenvoudiging van de studieresultaten en de afwezigheid van een robuustheidscheck in de zoutstudies worden tegenwoordig ook door andere wetenschappers bekritiseerd.

Waarvoor hebben we zout nodig?

Natrium is onmisbaar voor de elektrolytische functie en speelt dus een belangrijke rol in je zenuwstelsel, spier- en hersenfunctie.

Tijdens je work-out is een optimale zoutbalans bijvoorbeeld essentieel. Natrium is verantwoordelijk voor spiersamentrekking en hydratie. Het houdt je langer gehydrateerd en beschermt je tegen een elektrolytisch onevenwicht. Bovendien zorgt het voor een betere warmteregulatie. Bij langdurige inspanning is het daarom raadzaam niet gewoon puur water te drinken, maar een kleine hoeveelheid zout aan je drinkwater toe te voegen.

Ook na het sporten blijft zout onmisbaar. Het helpt de absorptie van glucose en aminozuren in het spierweefsel en draagt zo bij tot een beter spierherstel.

Zout ondersteunt de bijnierfunctie, die instaat voor de productie van een reeks hormonen, van seks- tot stresshormonen.

Het heeft ook een bewezen stress reducerend effect. Daarom krijg je in stressvolle periodes vaak een drang naar zoute voeding. Natrium speelt een rol in de afscheiding van overtollig cortisol in het bloed. Een drastische verlaging van de zoutinname brengt een verhoging van de stresshormonen teweeg en leidt tot stressgerelateerde symptomen zoals slaapstoornissen en (ironisch genoeg) hypertensie.

Enkele klinische studies toonden bij proefpersonen op een zoutloos dieet verhoogde insulineresistentie [2] in vergelijking met een hogere zoutinname. Ook werd vastgesteld dat een lage zoutinname een toename van triglyceriden en LDL cholesterol in het bloed veroorzaakte. Zeer recente data toont een onmiskenbare correlatie tussen lage zoutinname en een hoog risico op hartinfarct of beroerte [3]. Een dagelijkse zoutinname tussen 4 en 5.99 g natrium bleek geassocieerd met het laagste risico op hart en vaatziekte. Dit komt overeen met 2 -3 theelepels keukenzout per dag.

Mogen we dus met zout koken?

Wie een Paleo dieet volgt reduceert zijn zoutinname automatisch. Het „hoge“ gemiddelde cijfer voor zoutconsumptie in de industriestaten wordt gestuwd door de grote hoeveelheid toegevoegd zout in verwerkte voeding en kant en klaar maaltijden. Wie zich houdt aan real food en niet elke dag schaaldieren of zeewier eet, eet op zich zeer weinig zout. Je voegt dus best zout aan je maaltijden toe!

Heb je zin in zout? Dan heeft je lichaam er waarschijnlijk gewoon nood aan. Indien je ondanks je paleo dieet met een te hoge bloeddruk kampt, kan je proberen je zoutinname gedeeltelijk te beperken. Maar volgens deze studies [4] [5] heeft een verhoogde kaliuminname (denk aan avocado en groene kool) een beter effect.

Wat is het verschil tussen zeezout en tafelzout?

Zeezout wordt gewonnen uit de verdamping van zeewater. Tafelzout wordt uit ondergrondse zoutmijnen gewonnen. Tafelzout wordt in grotere mate verwerkt en bevat minder mineralen. Doorgaans wordt er tevens jodium aan toegevoegd. Om de verkoopbaarheid van tafelzout te optimaliseren worden er vaak antiklontermiddelen aan toegevoegd. Omdat deze verkleuring veroorzaken wordt tafelzout ook chemisch gebleekt.

Ongeraffineerd zeezout bevat naast natrium een 80 tal minerale elementen zoals kalium, calcium, ijzer, zink en magnesium. Kies dus steeds voor ongeraffineerd zout en vertrouw op je lichaam.

 

Bronnen: