Ha, een vraag die gewoon óveral relevant is. Of je nu Paleo, veganistisch, low-carb, of gewoon eet wat ‘die van ons’ thuis serveert, schijnbaar is het altijd gezonder voor jou én het milieu als je BIO eet.

Dus, waarheid of een briljante marketingtruc?

Wat is BIO en wie mag het verkopen?

De definitie van biologische landbouw betekent zoveel als “aan landbouw doen zonder gebruik van kunstmest of bestrijdingsmiddelen.” Voordat producten echter het BIO-label krijgen (dat overal in Europa hetzelfde is), moeten ze aan veel strengere eisen voldoen.

Zo mag er bij BIO-gewassen geen gebruik gemaakt worden van genetische modificatie en bij BIO-veeteelt moet al het veevoer 100% BIO zijn, is castratie niet altijd toegestaan en moeten alle dieren een vrije uitloop hebben. Groeihormonen zijn absoluut verboden (al is dit bij gewone veeteelt in Europa eveneens zo) en de regelgeving rond antibiotica is ook veel strenger dan bij conventionele veeteelt.

Voor boeren is het echter he-le-maal niet makkelijk om dit label te verkrijgen. Er worden wel degelijk subsidies gegeven aan BIO-boeren in de Europese Unie, maar deze moeten vaak jarenlang investeren voordat ze er iets voor terugkrijgen.

Er zal dus vaak gekozen worden voor alternative (landelijke) labels zoals het Biogarantie (enkel in België), EKO of Beter Leven (van Albert Heijn) keurmerk. Deze hebben allemaal andere richtlijnen, maar baseren zich ook altijd op meer dierenwelzijn en op de duurzaamheid van de landbouw.

Dirty Dozen en Clean Fifteen

Ooit zal je hier al van gehoord hebben. De zogenaamde ‘clean fifteen’ zijn 15 gewassen waarvan gezegd wordt dat biologisch kopen niet nodig is omdat er ofwel per definitie geen bestrijdingsmiddelen gebruikt worden ofwel het product zo’n dikke (oneetbare) schil heeft, dat het niet met het eetbare gedeelte in contact komt.

De Dirty dozen daarentegen bestaat uit 12 gewassen die heel erg bespoten worden en waar zelfs na schillen nog vervuiling van pesticiden in zit die vaak de wettelijke hoeveelheid overschrijdt.

Deze lijst baseert zich echter op het Amerikaanse systeem en is daarom niet perse relevant voor de Europese en/of Belgische landbouw.

Hoe zit het in België en Europa?

Greenpeace heeft echter ooit een studie gedaan waaruit bleek dat de Europese waarden niet veel verschilden van de Amerikaanse. In Nederland werd zo in 2011 nog een onderzoek gedaan naar de vervuiling van fruit en groenten waaruit bleek dat appels, mango’s, appelsienen, perziken, aardbeien, kiwi’s, mandarijnen, druiven en peren allemaal hoog scoorden op de hoeveelheid vervuiling. Deze kan je dus beter biologisch kopen.

Ook de groenten ontsnappen niet. Met name bij kropsla, bindsla, komkommer, kouseband, okra, peulerwt, sperzieboon, pronkboon, slaboon, snijboon, bosui, wortel en aubergine werd er een grote hoeveelheid vervuiling aangetroffen. Iets meer bekende groenten zoals courgette, paprika en tomaat halen de top 10 net niet.

Wat is dan wel veilig om niet biologisch te kopen?

Biologische groenten en fruit kopen is niet voor iedereen haalbaar. Financiële redenen en beperkte toegankelijkheid maken het tot een hele opgave om het vol te houden.

Er zijn echter bepaalde groenten en fruit die zo goed als niet vervuild zijn met bestrijdingsmiddelen en daarom perfect veilig zijn als conventioneel product: asperges, Chinese kool, bloemkool, avocado, banaan, citroen en framboos zijn enkele voorbeelden hiervan.

Toch blijft het belangrijk alle groenten en fruit die je koopt goed te wassen voor gebruik.

Wil je er meer over wil weten of heel specifiek een bepaalde groente of fruitsoort opzoeken,  dan kan je de Gifmeter van Weet Wat Je Eet gebruiken.

De échte reden waarom biologisch gezonder is…

Logisch dat je door bio producten te eten wil vermijden dat je gifstoffen binnenkrijgt die absoluut niet geschikt zijn voor menselijke consumptie.

Maar je hoort ook weleens dat los van de pesticiden, er ook andere redenen zijn waarom biologische planten gezonder zouden zijn. Dat er meer mineralen en vitaminen in zouden zitten bijvoorbeeld.

Sceptici zeggen dan, welnee, klopt niks van. We hebben dat wetenschappelijk gemeten en het verschil is nihil of verwaarloosbaar. Voila, argument afgeschreven.

Maar, dat is dus niet de reden dat biologische groenten, fruit en kruiden gezonder zijn. De échte reden dat we zo veel en zo vaak mogelijk bio zouden moeten eten, dat zijn de salvestrolen.

Salvestrolen zijn stoffen die planten aanmaken om zich te beschermen tegen stressoren zoals bacteriën, schimmels, virussen en ook insecten.

Wanneer we planten gaan “beschermen” met pesticiden, dan hoeven planten dat niet zelf te doen, en bevatten ze dus veel minder salvestrolen.

Jammer, want die zijn net zo gezond voor mensen omdat ze ons helpen beschermen tegen kanker waar antioxidanten gefaald hebben. Ze remmen veroudering en beschermen tegen hart-en vaatziekten, obesitas, diabetes type 2, Alzheimer en Parkinson, en nog zo veel meer.

Er bestaan tal van verschillende salvestrolen, maar deze ken je vast wel: resveratrol, het stofje in druiven waardoor rode wijn steeds weer aangeprezen wordt als gezond zolang je het met mate drinkt.

Waarom is biologisch zo duur?

De vraag naar meer biologische producten groeit dagelijks, tevens omdat meer en meer mensen doorhebben dat het beter is voor zowel mens, dier als milieu. Het aandeel aan BIO-producten is echter nog niet zo groot en stijgt niet in dezelfde mate als de vraag ernaar.

Daarbij komt dat boeren die enkel BIO-producten verkopen ook aan erg strenge regels moeten voldoen, waar vaak een bijkomend kostenplaatje aan vasthangt (denk aan meer ruimte voor vee, meer tijd om gewassen te doen groeien,…). Ze hebben vaak een kleinere opbrengst per oppervlakte dan hun conventionele concurrent en moeten ook rekening houden met een minder goede oogst wanneer een plaag toeslaat.

Daarenboven weten ook bedrijven en supermarkten dat er met de verkoop van BIO-producten een volledig nieuwe markt opengaat met een ander soort consument die bereid is meer te betalen voor een beter product. Reken er maar op dat ze hier ook stevig gebruik van maken.

Wil je BIO kopen, maar ben je niet bereid om zoveel extra te betalen? Probeer dan direct bij de boer, op wekelijkse markten (zorg daar wel dat je weet dat het biologisch is, label of niet) of online te kopen. Ondertussen bestaan er heel wat initiatieven die groentepakketten, biologisch vlees etc aan huis leveren. Informeer je ook eens bij een lokale biowinkel, vaak werken zij samen met boerderijen uit de omgeving.