Als er één grote misvatting bestaat over voeding, dan is het wel dat vetten ongezond zouden zijn. Dat is niet waar: vet is NIET slecht voor je lichaam. Vetten zijn een essentiële bron van voedingsstoffen. In deze blogpost wil ik graag de misverstanden rond vetten ontkrachten en uitleggen waarom vetten nu net zo belangrijk zijn.

Uiteraard kan ik  in één blogpost niet alle relevante informatie behandelen, maar hopelijk wordt dit wel een duidelijk overzicht én kan ik je overtuigen om die randjes vet aan je vlees toch op te eten (dat geeft je vlees zoveel meer smaak!) of vanaf nu te kiezen voor vette in plaats van magere yoghurt (als je dat eet tenminste).

Vetten: de mythes ontkracht

Het idee dat vetten goed zijn voor je lichaam is misschien moeilijk te geloven. Het is er dan ook van jongsaf aan ingepeperd dat vetten slecht zijn voor je hart.  Dat werd beweerd in de jaren ’70 aan de hand van studies die aantoonden dat verzadigde vetten aanleiding gaven tot een verhoogde cholesterol en hart- en vaatziekten veroorzaakten. Deze studies werden echter niet altijd correct uitgevoerd, en er werd zelfs informatie achtergehouden. Bovendien bestaan er heel wat studies die dit tegenspreken en een dieet met meer vetten aanbevelen.

Het lijkt ook logisch: je bent wat je eet. Dus als je vet eet, dan word je vet, toch? Bovendien bevat 1 gram vet 9 kcal, dat is dubbel zoveel als 1 gram proteïnen of koolhydraten (4 kcal). Helaas is dit veel te simplistisch voorgesteld. Vetten zorgen voor een beter verzadigingsgevoel, terwijl koolhydraten (via de werking van insuline) net honger en vetopslag uitlokken. We zien bovendien dat sinds de invoering van het low-fat dieetadvies er steeds meer mensen met (zwaar) overgewicht, diabetes, kanker, hart- en vaatziekten, … kampen (en dus niet andersom!).

Ik weet dat het klinkt als een samenzweringstheorie, en toch: de anti-vetstudies zijn opvallend voordelig voor de farmaceutica- en voedingsbedrijven… Maar als je weet dat de overheid de samenwerking tussen bedrijven en universiteiten aanmoedigt, en dat veel studies bekostigd worden door voedingsbedrijven, denk je dan dat we echt alle informatie te horen krijgen die er beschikbaar is? En in hoeverre worden de overheidsadviezen zelf beïnvloed door de voedingslobby?

Nog één argument: de overheid beveelt aan om dierlijke vetten te beperken, omdat ze heel wat verzadigde vetten bevatten die zogezegd ongezond zijn. Maar wist je dat de helft van de vetten in rood vlees, kippenvel en zelfs spek bestaan uit mono-onverzadigde vetten die volgens diezelfde overheid heel gezond zijn? En het is net zo met alle andere voedingsmiddelen: ze bevatten steeds een mix van de verschillende soorten vetten.

Nu vraag je je misschien nog af: als slechte vetten niet de oorzaak zijn van het collectief overgewicht en moderne welvaartsziekten, wat dan wel? Dat zijn vooral de overbewerkte voedingsmiddelen zoals pasta, brood, pizza, snoep, … in combinatie met een slechte omega 3/6-balans.

Maar eerst wil ik je graag even uitleggen waarom vetten zo ongelofelijk belangrijk zijn voor je lichaam.

Waarom vetten essentiële voedingsstoffen zijn

In het kort: vetten zijn goed voor je cholesterol en essentieel voor de opname van bepaalde vitamines, de aanmaak van hormonen, je metabolisme, constructie van lichaamscellen, een gezonde eetlust en het onder controle houden van je gewicht. Het heeft anti-inflammatoire kenmerken, is goed voor je lever en verlaagt de kans op kanker. Vet is bovendien een uitstekende bron van energie en smaak. Ik ga hieronder even dieper in op alle voordelen.

Goed voor je cholesterol

Toegegeven: als je de hoeveelheid vet in je dieet verhoogt, dan zal de hoeveelheid cholesterol in je bloed vermoedelijk ook verhogen. Dat komt omdat je HDL-deeltjes zullen stijgen (en dat is goed), terwijl de hoeveelheid (slechte) LDL-deeltjes vermoedelijk hetzelfde zal blijven. Maar, en dit is heel belangrijk, de samenstelling van je LDL-deeltjes zal ook veranderen: er zullen minder kleine, plakkerige (en heel gevaarlijke) deeltjes en meer grote (minder gevaarlijke) deeltjes zijn. De combinatie van deze effecten verlaagt daarom je kansen op hart- en vaatziekten.

Opname van vetoplosbare vitamines.

Vitamine A, D, E en K en verschillende antioxidanten kunnen enkel worden geabsorbeerd als er ook vet aanwezig is in je maaltijd. Wanneer je dus een grote salade met vetvrije dressing eet, of een hoop gestoomde groentjes met mager vlees, dan kan je lichaam dus een groot deel van de gezonde voedingsstoffen in je maaltijd niet absorberen. Van verspilling gesproken…

Constructie lichaamscellen.

Je lichaam vernieuwt zichzelf voortdurend en heeft vetten nodig om nieuwe cellen te kunnen aanmaken. Minstens de helft van deze vetten moeten verzadigd zijn, zoals de vetten die je vindt in boter, volle melk en vet vlees.

Een normale eetlust en gewichtsverlies.

Omdat vetten trager verteerd worden dan proteïnen en koolhydraten, zorgen ze ervoor dat je langer verzadigd blijft. Bovendien zijn vetten heel belangrijk bij het vrijgeven van verzadigingshormonen aan je hersenen, waardoor je lichaam sneller aangeeft dat je genoeg gegeten hebt. Als je moeite hebt met je porties binnen de perken te houden, kunnen méér vetten je dus helpen om minder te gaan eten en gewicht te verliezen zonder dat je hiervoor honger moet lijden.

Smaak.

Een goede hoeveelheid vet maakt je eten smakelijker. Denk maar aan het randje vet aan je vlees, een romige saus of een goede dressing over je salade. Ook daarom zijn maaltijden met voldoende vet extra verzadigend.

Een gezonde bron van energie.

Wanneer je lichaam gewoon is om vetten te gebruiken als eerste energiebron in plaats van koolhydraten, dan vormen vetten een effectievere en meer duurzame bron van energie. Hierdoor heb je minder last van dipjes en geniet je van constante energie doorheen de hele dag. Wanneer je bovendien paleo eet, zal je minder koolhydraten eten dan gewoonlijk, waardoor je uiteindelijk minder calorieën binnenkrijgt. En hoewel je ook meer groenten zal eten, leveren deze relatief weinig extra calorieën. Meer vet is dan een uitstekende manier om het tekort aan calorieën aan te vullen.

Anti-ontstekingseigenschappen.

Verschillende omega 3-vetzuren die je vindt in wilde vis, grasgevoerde dieren en eitjes van loslopende kippen hebben anti-ontstekingseigenschappen die je helpen om je darmen gezond te houden. (zie verder in deze blogpost)

Een gezondere lever.

Wanneer je (te veel) alcohol en fructose consumeert, krijg je een vervette lever wat gevaarlijke gevolgen kan hebben voor je gezondheid. Het eten van verzadigde vetten helpt om ophopingen van vet in je lever weg te spoelen en je lever gezond te houden.

Maar: let op, vetten zijn niet altijd goed!

In bovenstaande puntjes kwamen de verzadigde vetten een aantal keren aan bod als essentiële vetten, terwijl deze volgens de overheid net zoveel mogelijk moeten beperkt worden om hart- en vaatziekten tegen te gaan. Zoals ik eerder al aangaf, hoef je voor het effect van vet op hart- en vaatziekten niet bang te zijn. Tegelijkertijd wil ik je wel waarschuwen dat deze argumenten geen vrijgeleide zijn om elke dag pizza’s, steak met friet of macaroni met kaas te gaan eten. Vetten zijn goed voor je lichaam, maar er zijn toch nog een aantal dingen waar je rekening moet mee houden…

Ten eerste is het belangrijk dat wanneer je meer vetten gaat eten, je ook de hoeveelheid koolhydraten (brood, pasta, rijst, aardappelen, …) die je eet gaat verminderen. Wanneer je teveel koolhydraten eet, circuleert er namelijk bijna constant insuline in je lichaam waardoor je lichaam in vetopslagmodus gaat en rekent op een continue aanlevering van koolhydraten voor energie. Veel vetten én veel koolhydraten zorgen dus eerder voor een gewichtstoename dan gewichtsverlies. De combinatie is ook enorm slecht voor je cholesterol en werkt ontstekingsbevorderend. Geen gezonde combinatie dus!

Ten tweede moet je bij de vetten die je eet ook de omega 3/6 balans in de gaten houden. In het ideale geval consumeer je van beiden ongeveer evenveel. Omega 3-vetten hebben een anti-ontstekende werking, terwijl een te grote hoeveelheid Omega 6-vetten net een ontstekende werking hebben waardoor we met allerhande ongemakken en ziekten te maken krijgen, gaande van een opgezwollen buik, constipatie en diarree tot allergieën, anti-immuunziekten en hart- en vaatziekten.

En nog een laatste puntje: bepaalde gezonde oliën, zoals avocado-olie, lijnzaadolie en macadamia-olie zijn enkel geschikt voor koud gebruik. Wanneer je ze verhit gaan ze namelijk oxideren (te vergelijken met roesten) en lijken ze op giftige transvetten (die je trouwens ook vindt in margarines). Dit maakt ze bijzonder ongezond! Let dus er ook op dat, als je olie koopt die gemaakt is van planten, dat het koud geperste olie betreft.

Meer weten?

Ik ben mij ervan bewust dat grote delen van deze blogpost behoorlijk simplistisch zijn voorgesteld, dat is om het zo begrijpelijk mogelijk te maken. Als deze blogpost voor jou meer vragen oproept dan ze vragen beantwoordt, geef dan zeker een gil in de reacties, ik beantwoord je vragen graag en sta open voor discussie!

 

Een beetje in de war welke vetten je nu moet gebruiken? Lees dan zeker deze praktische blogpost.