Foliumzuur is een van die vitamines waarover je veel hoort als je zwanger wordt, in die mate zelfs dat het een officieel aanbevolen supplement is, met name in de voorbereiding op de zwangerschap en tijdens het eerste trimester. Maar is dat terecht? En zijn die supplementen werkelijk nuttig? Wat als je niet zwanger bent? Kan je dit ook gewoon uit voeding halen?

Vandaag het antwoord op al die vragen 🙂

Ten eerste, foliumzuur is eigenlijk de synthetische versie van folaat. Dus we beginnen het verhaal bij folaat!

Wat is folaat?

Folaat is een van de vitamines van het B complex  en is ook bekend onder de naam vitamine B9. Haar naam is afgeleid van het Latijnse woord Follium wat „Blad“ betekent. Niet verwonderlijk behoren groene bladgroentes zoals spinazie, rapenblad en peterselie tot de beste bronnen van Folaat. Uitstekende dierlijke bronnen van de vitamine zijn kalfs- en kippenlever.[1]

Folaat is essentieel voor de productie en het herstel van DNA en speelt een belangrijke rol in verschillende andere lichamelijke processen. Zo is folaat onmisbaar in aminozuur metabolisme nodig voor snelle celdeling en –groei, bijvoorbeeld tijdens embryonale groei en kindertijd.

Lage inname van folaat wordt overigens gelinkt aan een verminderde productie van rode bloedcellen en  verminderde vruchtbaarheid bij mannen en vrouwen.

De rol van folaat in de reconversie van homocysteine in haar precursor methionine, is een biochemisch proces dat gezien de huidige gezondheidsproblematiek zeer interessant is. Verhoogde homocysteinewaarden leiden namelijk tot ontsteking van de bloedvaatjes. Dit veroorzaakt bloed proppen die de bloedtoevoer naar weefsels verhinderen. Dit is een hoofdoorzaak voor hart en vaatziektes.

Door bijdrage in de productie van rode bloedcellen leidt een tekort aan folaat tot verschillende ziektesymptomen, van moeheid, ademtekort, hartkloppingen en tong aftes tot huidkleurveranderingen  Een ernstig tekort aan folaat kan tot geboorteafwijkingen of een vroegtijdige afbreuk van de zwangerschap leiden.

Waarom foliumzuur?

In 1947 ontwikkelden wetenschappers foliumzuur, een synthetische stof die als voedingssupplement verkocht wordt. Terminologisch worden folaat en foliumzuur vaak afwisselend gebruikt door gezondheidswerkers en medische professionals, hoewel het twee totaal verschillende stoffen zijn die elk op hun eigen manier in het lichaam verwerkt worden.

Folaat is een water oplosbare vitamine die natuurlijk voorkomt, terwijl foliumzuur een synthetische stof is die in de lever langzaam in folaat wordt omgezet. Natuurlijk folaat wordt in de dunne darm omgevormd tot tetrahydrofolaat (THF), de enige vorm waarin folaat geabsorbeerd kan worden. Folaatzuur wordt in de lever omgevormd THF met de hulp van het enzym dihydrofolate reductase. De trage werking van dit enzym kan in combinatie met een hoge inname van foliumzuur resulteren in een te hoge hoeveelheid  onverwerkt foliumzuur in het lichaam. [2]

Sinds 1998 worden graanproducten in de VS. versterkt met folaatzuur, omdat voldoende bewijs bestond dat een tekort aan folaat neuralebuisdefecten zoals spina bifida en anencefalie. Vandaag is de toevoeging in graanproducten van folaat verplicht in 76 landen. Europese landen behoren niet tot deze lijst.

Dit beleid ter preventie van geboorteafwijkingen verhoogt echter het risico van gehele bevolking op blootstelling aan te hoge foliumzuur gehaltes. Verschillende studies tonen een causaal verband tussen foliumzuur en een verhoogd risico op borst-, prostaat- en darmkanker[3] [4]

Een klinische studie toonde dat zelfs een dagelijkse inname van slechts 1 mg foliumzuur reeds de kans op prostaatkanker verhoogde.[5]

Kan je voldoende folaat in voeding vinden?

Folaat inname via consumptie van folaatrijke voeding is essentieel voor een goede gezondheid. Men kan voldoende folaat uit het dieet halen. In principe hebben we geen supplement nodig. De dagelijkse aanbevolen hoeveelheid folaat ligt tussen 400 en 500 Microgram. Dit haal je reeds uit een maaltijd met 100 gram lever en 100 gram spinazie of een vegetarische maaltijd met 100 gr avocado en 200 gr asperges.

Vrouwen die zich voorbereiden op een zwangerschap kunnen tussen 800 en 1200 Mg folaat per dag nemen, vanaf verschillende maanden voor de start van de zwangerschap. Tot deze hoeveelheid komen via het dieet is mogelijk wanneer men aanzienlijke hoeveelheden groene bladgroentes en kalf- of kippenlever consumeert.

Alternatief kan men een folaat supplement nemen. Hierbij is het echter belangrijk ervoor te zorgen dat het supplement folaat bevat en niet het synthetische folaatzuur!

Bronnen: