Bij Paleo leggen we altijd heel erg de nadruk op het belang van een goede spijsvertering voor je gezondheid.

Door te weinig enzymen, voedselallergieën, parasieten, lekke darm of auto-immuunziekten kan ons spijsverteringsstelsel compleet uit balans zijn, wat effecten heeft op ons immuunsysteem, vitaminen- en mineralentekorten en op de goede werking van organen, zoals bijvoorbeeld de schildklier.

En hoewel iedereen het heeft over collageen, omega-3, maagzuur en verteringsenzymen, heeft niemand het eigenlijk over het belang van de mond en alles wat erin zit voor de spijsvertering.

Het is echter de allereerste stap van het hele proces en zeker niet eentje die je kan verwaarlozen. Waarom is de mond zo belangrijk? Hoe verzorg je hem het best? Moet je echt 20 keer kauwen voor je mag doorslikken? En waarom maken we speeksel aan? Lees het allemaal hier.

Het belang van speeksel

Speeksel speelt een cruciale rol in de spijsvertering, maar verbazingwekkend genoeg ook in het immuunsysteem. Enkele kenmerken van speeksel zijn:

  • Bevat enzymen

Speeksel bevat meerdere verteringsenzymen zoals amylase, die complexe suikers al ‘knippen’ tot simpele suikers als glucose en fructose.

  • Bevat lactoferrine

Een eiwit dat een erg antibacteriële werking heeft en daardoor dus zorgt voor een zogenaamde eerste ‘defensielaag’ tegen infecties door voedsel.

  • Bevat IgA antilichamen

Ook aanwezig in tranen en serum, Immunoglobuline A beschermt je mucosale membranen tegen bacteriën en virussen. De aanwezigheid hiervan in speeksel is dus tevens een deel van je immuunsysteem.

  • Houdt je mond vochtig en is tevens een spoelmiddel

Speeksel houdt constant je tanden en tong vochtig, waardoor je minder snel uitgedroogd wordt. Door de constante toevoer van speeksel worden ook bacteriën die niet thuishoren in je mond als het ware weggespoeld en uiteindelijk in de zure omgeving van je maag gedood.

  • Beschermt je tanden

Speeksel helpt echt bij de preventie van tanderosie en –rot. Het neutraliseert melkzuur in je mond (het zuur dat bacteriën die suikers fermenteren als afvalproduct hebben), dat verantwoordelijk is voor de vorming van gaatjes.

Kauwen kauwen kauwen

Er is een reden dat we wel eens horen van oma’s die vroeger het eten van kun kleinkinderen voorkauwden. Eten is veel gemakkelijker te verteren als het goed gekauwd is.

We hebben tegenwoordig erg de neiging om ons eten snel naar binnen te werken, al is het omdat we ‘ontbijt to-go hebben in de auto’ of omdat we TV aan het kijken zijn tijdens het eten.

Slecht gekauwd eten ligt veel langer op je maag, geeft je sneller een opgeblazen gevoel en zorgt dat je minder nutriënten opneemt.

Tevens zorgt kauwen ervoor dat je langer over eten doet en meerdere studies wijzen uit dat je op die manier minder eet, zowel tijdens de maaltijd als doorheen de volledige dag. Bovendien zorgt goed kauwen ervoor dat je eten meer in aanraking komt met speeksel, wat de vertering enkel nog maar vlotter en makkelijker maakt.

Niet te vergeten, het houdt je mondspieren sterk, je kaken strak en je tanden sterk!

Maar moet je echt twintig keer kauwen voor je mag slikken? Nee, daar hoef je je echt niet mee bezig te houden. Als je gewoon met aandacht eet, rustig en op het gemak, dan zit dat normaal vanzelf wel goed.

Mondflora?

Wie dacht dat enkel je darmen vol micro-organismes zit, heeft het mis. De mond is zowaar een broeihaard van bacteriën die net als in de darm je positief of negatief kunnen beïnvloeden. Hoe snel je cariës krijgt, hoe gezond je tandvlees is enz. houdt verband met de verschillende soorten bacteriën die je doorheen je leven hebt opgelopen.

Om ervoor te zorgen dat de bacteriën niet worden meegespoeld met je speeksel naar de maag, waar het maagzuur ze meteen zou doden, hebben ze verschillende mechanismes ontwikkeld om zich vast te kunnen zetten in je mond, zowel op je tanden, tong als tandvlees en gehemelte.

Al is orale microbiologie nog steeds een heel nieuw onderzoeksveld, heeft men wel al kunnen vastleggen welke soorten vaak voorkomen en welke voor ziektepatronen zorgen.

Een normaal, gezond gebit bevat Streptococcus Sanguis, Lactobacillus, Actinomyces en Neisseria.

Het zijn mutanten van de Streptococcus die voor gaatjes zorgen. Ze produceren glucan, een polymeer van glucosemoleculen die enkel kan gevormd worden door de inname van suikers.

Een enzym dat op de bacterie zit ‘knipt’ de sucrose (een disacharide) in glucose en fructose (allebei monosachariden). De glucosemoleculen worden allemaal in een ketting gezet door het enzym terwijl de bacterie zelf de fructose fermenteert en het omzet in melkzuur.

Het is dit zuur dat uiteindelijk de oppervlakte van je tanden kan beschadigen en bacteriegroei verder bevordert.

Tandplak is de aggregatie van bacteriën en organisch materiaal op het tandoppervlak, en speelt ook een belangrijke rol in de ontwikkeling van cariës.

Bovenstaande uitleg verklaart tevens waarom cariës zo goed als niet voorkomt in jager-verzamelaargemeenschappen, ze aten geen of weinig sucrose!

Je mond optimaal verzorgen

Ook over goede mondverzorging bestaat veel discussie. Wel/niet flossen? Tandpasta met of zonder fluoride?

Één ding is zeker: wie Paleo eet, heeft minder kans op gaatjes en tandrot, om te beginnen al door de afwezigheid van suikers in je dieet.

Tandpasta is een heel erg moeilijk onderwerp. Het helpt absoluut om je mond proper te houden, maar de meeste zitten ook vol met artificiële zoetstoffen en rare chemicaliën.

Fluoride houdt je tanden wit, maar is zelf extreem giftig. Dentale fluorose is een aandoening die voorkomt door teveel fluoride te gebruiken, wat verbrokkeling van je tanden en permanente schade eraan kan veroorzaken.

Niet iedereen is even gevoelig aan fluoride en de meeste mensen zullen geen symptomen ontwikkelen door de hoeveelheden die gevonden worden in tandpasta.

Het is nog niet heel erg bestudeerd, maar anti-fluoride activisten gebruiken studies die een eventuele link leggen tussen fluoride blootstelling en schildklierproblemen. Tevens zijn er al 23 studies uit 4 landen die een link leggen tussen gemiddelde fluoride blootstelling en een verminderd IQ.

Voor ons is dit al genoeg om het preventief te vermijden, omdat je het nergens echt voor nodig hebt, op voorwaarde natuurlijk dat je dan wel gezond eet. Een goede mondverzorging en een gebalanceerd, suiker- en fytinezuurarm (fytinezuur komt veel voor in granen, peulvruchten en rauwe noten) dieet houdt je tanden wit zonder dat daar fluoride aan te pas hoeft te komen.

Tandpasta’s op basis van kruiden of zonder fluoride kan je krijgen in de meeste natuurwinkels.

=> Meer over gezonde tanden kan je hier lezen.

=> En een hele rits tips die je kan gebruiken om je mondhygiëne te verbeteren als die niet zo goed is.