Een leven zonder macaroni met kaassaus, zonder vers brood van de bakker, zonder croissants met chocolade, ooit kon ik mij er niets bij voorstellen. En toch doe ik het nu!

Waarom? Wel, als student experimenteerde ik al met Atkins waardoor ik leerde dat mijn gewicht heel gevoelig is voor de koolhydraten in graanproducten, maar dankzij Paleo leerde ik dat granen meer schade aanrichten dat ik mij ooit had kunnen voorstellen. Ik probeer producten zoals pasta, rijst, ontbijtgranen, … dan ook zo veel mogelijk te vermijden.

Hoezo, granen zijn niet gezond?!

Laten we beginnen bij het begin. Uit de voedingspiramide leren we dat (vooral volkoren) granen ons veel energie leveren en boordevol vezels, vitamines en mineralen zitten. Je zou ze ook nodig hebben om dagelijks aan voldoende koolhydraten te raken. Alleen… geen van de voorgaande beweringen is helemaal correct!

Probleem 1: koolhydraten = suiker

Het eerste probleem met granen zit hem in de grote hoeveelheden koolhydraten. Granen bestaan ongeveer voor 70% uit koolhydraten. OK, koolhydraten zijn noodzakelijk in je lichaam, dat is waar. Ze leveren energie voor je spieren (vooral voor korte, zware inspanningen dan) en dienen als brandstof voor je hersenen. Echt helemaal zonder kan je dus niet.

Maar koolhydraten worden omgezet in suikers. Het omzettingsproces begint vaak al in de mond. Testen? Kauw eens extralang op een stukje brood, je zal merken dat het vanzelf zoeter wordt.

Wanneer je veel koolhydraten hebt gegeten zal je dit merken door dat je bloedsuiker zal pieken, je voelt je moe, vol en wil eigenlijk liefst een middagdutje doen. Omdat een te hoge bloedsuiker giftig is zorgt insuline ervoor dat deze suikers snel terug uit je bloed verdwijnen en worden gebruikt voor je spieren, hersenen, … Insuline is een hormoon dat wordt uitgestoten door de pancreas wanneer je koolhydraten eet. Nadat je voedsel is verwerkt zorgt insuline ervoor dat de voedingsstoffen in je bloed worden gebracht om zo je cellen te voorzien van energie. Dit gebeurt binnen 1 tot 2 uur na je maaltijd.

Het teveel aan suiker wordt uiteindelijk opgeslagen als vet. Maar wanneer je bloedsuiker te vaak te hoog is, dan wordt je lichaam insuline resistent. Dat wil zeggen dat je lichaam niet meer opmerkt dat je pancreas reeds genoeg insuline heeft vrijgelaten. Zo circuleert er steeds meer insuline die probeert om alle suiker op te slaan als vet in je cellen. Het gevolg is dat er eigenlijk niet meer genoeg suikers in je spieren en hersenen terechtkomen waardoor je lichaam steeds op z’n honger blijft zitten. Bovendien kan je lichaam geen vet verbranden (en dus afslanken) zolang insuline in “opslagmodus” is. Een vicieuze cirkel dus.

Het resultaat van te veel granen en dus te veel koolhydraten? Je lichaam kan de geleverde voedingsstoffen niet gebruiken, waardoor je al snel terug honger hebt. En omdat je constant in “opslagmodus” bent kan je lichaam geen vetten verbranden. Die combinatie maakt afvallen wel heel lastig…

Probleem 2: Anti-nutriënten

Dat granen niet goed zijn voor de lijn, dat is niet onoverkomelijk. Mocht dat het enige probleem zijn, dan kon je granen gewoon beperken in je menu zodat je gewicht binnen de perken blijft. Er zijn echter grotere problemen met granen: anti-nutriënten bijvoorbeeld. Anti-watte? Lees verder voor een grondige uitleg 🙂

graan_anatomieGranen willen, net zoals andere planten, zich voortplanten. Granen bestaan daarom uit 3 delen: de kiem (wat uiteindelijk uitgroeit tot een nieuwe plant en waarin het DNA is opgeslagen), een beschermend laagje (bran in het Engels, vol vezels en fytaten) en het endosperm (voeding voor de kiem, vol koolhydraten en proteïnes)

De fytaten in het beschermend laagje hechten zich vast aan mineralen en vitamines. Zo kan de plant sneller groeien. Alleen… wanneer je granen eet hechten deze fytaten hechten zich vast aan de mineralen en vitamines in ons voedsel, waardoor deze belangrijke voedingsstoffen voor ons lichaam onbruikbaar worden. Van die gezondheidsvoordelen van granen merk je dus niet veel…

In het endosperm zitten ook een aantal proteïnes zoals bijvoorbeeld gluten die door ons lichaam slecht worden verteerd. Helaas wil dat niet zeggen dat ze gewoon door ons verteringsstelsel passeren, in tegendeel, ze richten onderweg heel wat schade aan. Wanneer ze in de dunne darm terechtkomen gaan ze daar de beschermende buitenlaag aanvallen en penetreren waardoor ze in contact komen met onze immuuncellen in ons lichaam. En dat lokt dan weer een ontstekingsreactie uit (dat verklaart mijn constant ontstoken darmen waarover de dokter het had…).

Eet je regelmatig granen, dan ontketenen de lokale ontstekingsreacties in de dunne darm een systemische ontsteking in je lichaam. De symptomen variëren van allergieën, astma, chronische vermoeidheid, psoriasis, acne, … tot de ziekte van Crohn. Schrikwekkend hé?

 

Gelukkig is het wel zo dat niet iedereen even slecht reageert op granen. Maar hoe kan je nu te weten komen of jouw lichaam granen goed tolereert? Da’s simpel: doe het eens een maand zonder en kijk hoe je je voelt.

Maar hoe raak ik dan aan voldoende vezels?

Ah, da’s geen probleem! Wist je dat groenten en fruit ook boordevol vezels zitten? Broccoli, wortels, bloemkool, zoete aardappelen, appels, bananen, aardbeien: allemaal bevatten ze net zo veel vezels als granen!

Krijg ik wel voldoende koolhydraten (en dus energie) binnen zonder granen?

Ja, zeker wel! Eerst en vooral zijn er heel wat groenten en fruit die ook veel koolhydraten bevatten zoals zoete aardappelen, ajuinen, wortelen, pompoen, bananen, appels, … Ten tweede raakt je lichaam ook gewoon aan een lagere hoeveelheid koolhydraten en gaat het energie halen uit vetten. Zo val je natuurlijk ook sneller af (als je lichaam tenminste vet teveel heeft).

(Lees hier meer over koolhydraten)

Kan ik niet gewoon glutenvrije producten eten?

Misschien wel. Dat hangt van jouw lichaam af… Ik wil je dan ook aanmoedigen om daarmee te experimenteren. Helaas bevatten glutenvrije producten zoals quinoa, rijst, maïs, … ook proteïnes gelijkaardig aan gluten. En het probleem met de overdadige koolhydraten blijft natuurlijk ook… De kans is dus groot dat je lichaam ook hierop slecht reageert. Maar de boodschap blijft: experimenteer vooral zelf, elk lichaam is anders!

Maar ik voel me goed, mijn lichaam heeft helemaal geen problemen met granen!

Dat kan, niet iedereen is even gevoelig. Maar wat jij “goed” noemt, kan misschien nog veel beter. De enige manier om te weten te komen hoe goed of slecht jouw lichaam op granen reageert is om ze een maand te elimineren uit je dieet. Doorheen de maand zal je snel merken of je je al dan niet beter voelt en achteraf, wanneer je granen terug invoert zal je lichaam misschien ook luid en duidelijk protesteren…

 

Ik hoop dat je hierbij wat hebt bijgeleerd over de nadelen van granen 🙂 Vragen zijn natuurlijk welkom in de reacties, en kritische feedback ook! Hou er wel rekening mee dat het moeilijk is om zelfs in een relatief lang artikel alles te beschrijven, dit artikel is zeker niet 100% volledig. Maar wie weet, als jij het interessant vindt schrijf ik misschien nog een deel 2?