2

Kan Paleo helpen met Diabetes Type 2?

Ik begin aan dit artikel te schrijven terwijl ik in een koffiebar zit. Ik doe dat regelmatig, omdat ik van de sfeer en van al die geluiden houd. Vandaag krijgt het echter een nieuwe dimensie, want vandaag ga ik het hebben over Diabetes type 2. De ziekte waar elke week meer dan 1200 mensen in Nederland alleen al mee gediagnosticeerd worden (en dat aantal loopt op). In België heeft ongeveer 9% van de volwassen bevolking diabetes, waarvan 90% type 2. Deze cijfers zijn verschrikkelijk eng, als je weet dat 50 jaar geleden type 2 bijna niet voorkwam.

Als ik naar de andere mensen in de koffiebar kijk, dan snap ik wel waarom. De dame naast me heeft een cappuccino (waar ze net 2 zakjes suiker in deed). Een jonge gast iets verder heeft een croque monsieur besteld, die hij rijkelijk in de ketchup dipt terwijl hij van zijn cola drinkt. Twee jonge meisjes doen ‘gezond’ met een raw fruitsap en een 100% plantaardige chocolate chip koek.

Maar wat hebben deze dingen allemaal gemeen? Suiker, suiker, en nog eens suiker. Ketchup alleen al is 50% pure suiker. En laten we niet eens beginnen over fruitsap, toastbrood of een chocolate chip koekje (waarin, om het gebrek aan eieren en boter te compenseren, alleen maar meer suiker gebruikt wordt).

Is het nog verwonderlijk dat we langzaam naar een zieke bevolking toewerken? Volgens een recent rapport zou minstens 1 op 3 volwassenen in België en Nederland op een gegeven moment diabetes type 2 krijgen. In Mexico is het zelfs al de nr. 1 doodsoorzaak.

Hoe krijg je diabetes 2?

Diabetes Type 2 staat ook bekend onder de naam “ouderdomssuikerziekte”, omdat het vaak op oudere leeftijd zijn intrede maakt. Het verschilt hierin met diabetes type 1, die over het algemeen aangeboren en genetisch is.

Bij type 1 kan de alvleesklier geen insuline aanmaken, waardoor suiker in het bloed niet opgeslagen kan worden en daardoor tot gevaarlijk hoge waarden komt. Type 1 patiënten dragen daarom altijd een insulinespuit met zich mee en moeten het een paar keer per dag inspuiten.

Bij type 2 werkt de insulinerespons niet meer goed. In normale omstandigheden maakt je lichaam automatisch meer insuline aan als de suikerspiegel verhoogd raakt, maar bij type 2 is dit mechanisme ‘uitgeput’ of reageert het niet meer op de verhoging, een fenomeen dat ook bekend staat onder de naam ‘insuline resistentie’.

Maar hoe raakt je alvleesklier nu zo uitgeput? Het antwoord is eigenlijk heel simpel: Te veel en te hard gewerkt voor een te lange tijd. Ik maak weleens de vergelijking met de examenperiode, wanneer je lichaam naderhand ‘opeens’ ziek wordt van de uitputting, ook al heb je eigenlijk geen infectie opgelopen.

Door een ‘standaard’ dieet te volgen van 3 maaltijden per dag + 2 à 3 snacks, dat altijd werd geadverteerd als ‘gezond’, moet je alvleesklier non-stop insuline produceren om de suiker uit je bloed te halen en het peil normaal te houden. Toen ik naar een diëtiste ging op mijn 13e (ja ja, heel vroeg) zette ze mij op een ‘evenwichtig, gezond dieet’. Een zogezegde gezonde dag zag er heel vaak zo uit:

  • Ontbijt: Kom muesli met gedroogd fruit en magere yoghurt
  • Snack: een appel
  • Lunch: 3 volkorenboterhammen met margarine en kip/confituur/pindakaas/ en een meergranenkoek. Eventueel wat tomaatjes
  • Namiddagsnack: volkorenkoek en/of een banaan of rijstwafels met pindakaas en confituur
  • ’S avonds: volkorenpasta met tomatensaus en groenten
  • Avondsnack: magere yoghurt met stukje chocola en perzik.

Ziet er goed uit, als je enkel kijkt naar het aantal calorieën die erin zitten en de voedselpiramide volgt. Toch voelde ik me elke dag belabberd, altijd moe en verloor ik geen kilo’s. Sterker nog, ik begon aan te komen en kreeg allemaal complicaties die niet horen bij een jonge tiener. Dat is niet verwonderlijk als je ziet dat elke maaltijd vooral uit suiker bestaat en geen vetten, die broodnodig zijn voor je hormoonhuishouding en cognitieve capaciteiten, bevat.

Bijverschijnselen

Een klassiek bezoek aan de dokter voor een Type 2 patiënt is heel vernederend. De dokter zegt dat je gewoon minder calorieën moet eten en meer moet sporten om gewicht te verliezen en zo je diabetes onder controle te krijgen. Het is je eigen schuld dat je je zo hebt laten gaan en je moet maar leren wat meer zelfcontrole te hebben.

Wie hier echter mee kampt, weet goed genoeg dat ze ALLES al geprobeerd hebben en het vaak niet of slechts tijdelijk werkte. Als er medicatie voorgeschreven wordt, zoals metformine of gliclazide, doen deze heel vaak ook niets aan de oorzaak van het probleem. Ze geven wel vaak klachten zoals misselijkheid, slechte spijsvertering, gewichtstoename, hoofdpijn, verhoogde cholesterol (waardoor je ook daar weer medicatie voor moet nemen) en zelfs een verhoogd risico op pancreaskanker. Je situatie wordt er op deze manier absoluut niet makkelijker van, laat staan dat je je lichaam er een plezier mee doet.

Niets doen is echter ook geen optie. Diabetes type 2 is levensgevaarlijk indien er niets aan gedaan wordt. In het begin zijn symptomen vooral lastig (vaak plassen, duizelig zijn, slechte weerstand) maar worden erger met de tijd. Het kan mettertijd de oorzaak zijn van slechte wondgenezing (bloed dat niet stolt), terugkerende infecties, necrose (= afsterven van lichaamsdelen zoals tenen), hartstilstand, blindheid en hersenbloedingen. Geen enkele reden dus om stil te zitten en het allemaal te laten gebeuren.

Hoe het Paleo patroon anders is

Je denkt nu: Help! Maar geen nood. Verschillende studies hebben aangetoond dat een Paleodieet heel erg effectief is voor diabetespatiënten. Hoe? Om te beginnen wordt alles wat bewerkt is al vermeden. Alle typische junk foods zoals pizza, cake, sandwiches, donuts, cornflakes en frisdranken worden van het menu geschrapt, waardoor een groot deel van de suikers die je normaal consumeert al vervangen worden door proteïnen, vetten en kwaliteitsvollere koolhydraten.

Jammer genoeg werd vet altijd gezien als de grote boosdoener, aangezien het hoger is in calorieën per gram dan suiker of proteïnen. Men dacht daarom dat “vet eten = vet worden” en dat werd dan weer gelinkt aan diabetes. Al zijn mensen met diabetes inderdaad vaak ook te zwaar, de link met vet is al jaren achterhaald. Sterker nog, sinds de opkomst van de low-fat beweging is het aantal gevallen van diabetes, hart- en vaatziekten en auto-immuunziekten alleen maar toegenomen.

Als je echter de hoeveelheid vet in je dagelijks patroon verhoogt en de suiker verlaagt, zal je lichaam zichzelf afwenden van het afhankelijk zijn van suiker en in de plaats daarvan vet beginnen te verbranden. Een gemakkelijke eerste stap hierin is het ontbijt: Vervang cornflakes/boterhammen/magere yoghurt of fruit eens door eieren en spek of avocado. Wie dat ’s morgens niet binnen krijgt kan ook gaan voor volle yoghurt (Griekse is een goede keuze) met wat noten (al is dit niet Paleo, het is al een stap in de goede richting).

Je zal snel merken dat je veel minder energiedipjes krijgt en dat je geen nood meer hebt aan eten om de 2-3 uur. Een paleodieet focust niet per sé op een lage hoeveelheid koolhydraten, maar wie leeft volgens de aanbevelingen om te focussen op 3 volwaardige maaltijden met een goede bron van proteïnen en vetten, zal sowieso wel de dagelijkse hoeveelheid koolhydraten verminderen. Mensen met bloedsuikerproblemen hebben er soms baat bij om hun Paleodieet te combineren met een ketodieet, wat zoveel betekent als het lichaam constant in ketose houden door minder dan 20 gram koolhydraten per dag te eten.

Genezing?

Het gaat zo ver dat er mensen in de Paleocommunity zijn die beweren genezen te zijn van hun diabetes, terwijl het over het algemeen gezien wordt als een chronische ziekte. Veel diabetespatiënten zijn insuline resistent, wat betekent dat het lichaam nog steeds insuline aanmaakt, maar dat er niets mee gedaan wordt. De receptoren op je cellen reageren niet op de insuline en nemen de suiker bijgevolg niet op. Hierop voelen de cellen zich uitgehongerd en zullen terug signalen sturen dat ze meer suiker nodig hebben -> Je krijgt weer honger en de cyclus herhaalt zich.

Begin je minder suiker te eten, wordt er minder insuline aangemaakt en wordt je lichaam er mettertijd terug gevoeliger aan. Je zal je bijgevolg sneller voldaan voelen en automatisch minder naar suikerige voeding grijpen.

Maar is het echt enkel suiker?

Binnen de Paleo community wordt vaak gezegd dat nomaden en traditionele stammen een dieet hadden dat veel hoger is in vetten en eiwitten dan het standaard westers dieet. Dat is een conclusie die heel erg kort door de bocht is, want dat hangt namelijk niet alleen af van de tijd van het jaar (in de lente/zomer is er over het algemeen meer fruit dan in de winter), maar ook van de locatie.

In Alaska werd heel veel vet gegeten, terwijl in Hawaii het dieet tot wel 75% uit pure koolhydraten bestond. Hoe kan het dan dat geen van beide stammen leed aan obesitas, verhoogde suikerwaarden of insulineresistentie? De antwoorden kunnen samengevat worden in 1 woord: lifestyle.

Tegenwoordig zitten we veel te veel en doen te weinig aan sport. Daar waar de grote hoeveelheid suiker meteen verbruikt werd door spieren bij tribale stammen, wordt hij bij ons opgeslagen als glycogeen of in lichaamsvet omgezet. Er zijn ook meer en meer studies die aantonen dat mensen die te weinig slapen, een hoger risico hebben op diabetes/verhoogde bloedsuikerspiegel.

Een lichaam dat moe is, zal ook meer lonken naar suiker voor snelle energie. Het is dus ook niet verwonderlijk dat je na een slechte nacht zoveel meer zin hebt in cafeïnerijke, suikerige drankjes zoals Cola of Red Bull.

Een laatste meewerkende factor is het aantal keer dat we eten. De laatste 10-15 jaar ontstond er het geloof dat we 5-6 kleine maaltijden per dag moesten eten om ‘je metabolisme op peil te houden.’ Er is echter geen enkele studie die dit argument staaft. Integendeel, meer en meer studies tonen aan hoe goed het is voor je lichaam om niet te snacken of zelfs voor perioden van 24-72 uur te vasten. Door elke 3-4 uur te eten, moet je alvleesklier constant nieuwe insuline aanmaken terwijl je, als je 3 goede maaltijden per dag eet, je lichaam meer rust en tijd geeft om zich te herstellen.

Conclusie

Diabetes type 2 is een chronische ziekte die steeds vaker en vaker voorkomt in onze maatschappij. Door de low-fat epidemie is het probleem alleen maar erger geworden, terwijl nieuwe wetenschap juist aantoont dat meer vet eten juist helpt. Door de hoeveelheid suiker en koolhydraten in je dieet drastisch te verminderen, kan je je lichaam niet alleen gevoeliger maken voor insuline, maar op lange termijn jezelf zelfs genezen.

Een Paleodieet is daardoor een ideaal en gebalanceerd dieet voor wie een hoog risico loopt op diabetes of wie het al heeft. Andere levensstijlfactoren zoals lichaamsbeweging en slaap spelen ook een cruciale rol in de preventie en genezing van diabetes type 2.

Ik hoop dat hierdoor wat meer duidelijkheid geschept is in de wirwar van (foutieve) informatie die je op het internet vindt. Heb jij ervaring met bloedsuikerregulatie en Paleo? Wat zijn je bevindingen? Laat het ons weten! 🙂

 

Bronnen

Andrea Van Acker
 

Andrea / Genezen van chronische ziekte dankzij Paleo / Wetenschappelijk criticus / Liefhebber van handstands, experimenteel koken en rondreizen/ Passie voor vurig debatteren, duurzame landbouw en journalistiek / Met een verse bos boerenkool verover je mijn hart en ziel.

Click Here to Leave a Comment Below 2 comments
slalon1919 - 24 januari 2017

Heel goed geschreven artikel en interessant. Ik zou wel zover niet gaan dat vet weinig invloed heeft op type 2 diabetes en insuline resistentie. Vooral omega 6 vetten hebben ook een grote invloed op deze aandoeningen en ook niet-alcoholische vette lever. Ik denk dat een goede balans tussen (gezonde) vetten, koolhydraten (fruit, groenten en complexe koolhydraten) en eiwitten heel belangrijk is

Reply
ElkeGunst - 25 januari 2017

slalon1919 goed punt, maar binnen Paleo zit er wel een heel goed evenwicht tussen omega 3/6 natuurlijk 🙂 Ik zal nog wat extra linkjes erbij zetten naar onze artikelen over gezonde vetten in het artikel!

Reply

Leave a Reply: