Je koopt regionale biologische groenten en fruit, en vlees van zuivere kwaliteit. Je kookt enkel met rauwe, onbewerkte voedingsstoffen. Veel aandacht besteden aan hoe en wat je eet, is ongetwijfeld van beslissend belang voor onze gezondheid. Het is echter niet het enige waar je op moet letten.

Doorwinterde Paleos weten het al. Chronische stressreductie en voldoende slaap en beweging zijn factoren die net zo belangrijk zijn. Maar is daarmee het plaatje dan volledig?

Een paleo lifestyle gaat niet om het nabootsen van het leven in de prehistorie. We zoeken echter wel naar manieren om ons leven zo aan te passen dat we om kunnen gaan met de problemen die de stedelijke moderniteit met zich meebrengt.

We leven in een gebetonneerde wereld waar nog zeer weinig niet door mensenhanden is vervaardigd of verwerkt. Hierdoor komen we dagelijks met stoffen in aanraking die potentieel schade aan je gezondheid toebrengen. Betekent dit dat het onmogelijk is om op een zo natuurlijk mogelijke manier, gesynchroniseerd met onze genetische oorsprong, te leven? Verre van!

Zonder paranoïde te worden over de mogelijke gevaren die achter elke hoek van onze kunstmatige leefwereld schuilen, is het toch zeer interessant de vraag te stellen in welke mate onze omgeving invloed op onze gezondheid heeft.

In dit artikel zet ik de meest voorkomende risicofactoren op een rijtje en vertel je hoe je ermee kan omgaan.

Cosmetica

Cosmetica vormen wellicht het meest gekende probleem. We brengen onszelf dagelijks in contact met schoonheids- en verzorgingsproducten waarvan we vaak niet weten wat de inhoudsstoffen zijn. Wie wel eens de ingrediëntenlijst van shampoos, huidcrèmes en make-up leest, merkt dat daar nauwelijks een begrijpelijk woord in terug te vinden is.

Net zoals de farmaceutische industrie, hult de cosmetica-industrie zich maar al te graag in een waas van mystiek. De onbegrijpelijke termen op de achterzijde van de verpakking worden gecompenseerd met eenduidige reclamebeloftes op de voorzijde. Welriekende slogans als „Bevat natuurlijke plantenextracten“ of „met etherische olie van verse citrusvruchten“ verkopen een product vaak als helend, terwijl het vol zit met kankerverwekkende chemicaliën.

Van shampoo, zonnecrèmes, make-up tot tandpasta: één van de meest voorkomende bewaarmiddelen in cosmetica en verzorgingsproducten zijn parabenen. Het merendeel van de conventionele schoonheidsproducten bevatten methylparabeen, ethylparabeen, propylparabeen, butylparabeen en isobutylparabeen tenzij het product specifiek als parabenenvrij wordt geadverteerd.  Parabenen stimuleren tumorgroei en worden algemeen onder de kankerverwekkende stoffen ingedeeld.

Andere vaak voorkomende bewaarstoffen in cosmetica zijn imidazolidin urea en diazolidinyl urea. Beide worden beschouwd als toxisch en kunnen een verstoring van het huideigen vochtregulatiesysteem verstoren en excema veroorzaken. Bij temperaturen boven 10 graden ontwikkelen ze bovendien het kankerverwekkende  formaldehyde.

Een andere veel gebruikte grondstof in tal van verzorgingsproducten is petrolatum of vaseline. De natuurlijke vervangers hiervan zijn veel kostelijker. Fabrikanten gebruiken petrolatum omdat het ontzettend goedkoop is. Door het toevoegen van minieme hoeveelheden natuurlijke vetten kan de fabrikant de ware aard van het product verdoezelen. We kennen allemaal de lippenbalsems die “verrijkt” zijn met kokosolie, shea boter of jojoba.

De waarheid is echter dat je vooral petroleum op je lippen aanbrengt. De onzuiverheden in petroleum heten polycyclische aromatische koolwaterstoffen of PAKs. Er wordt vermoed dat langdurige blootstelling aan PAKs genetische schade teweegbrengen en kanker veroorzaken.[1]

Wat kan je doen?

Eerst en vooral is het goed om weten dat conventionele verzorgingsproducten vaak de natuurlijke bescherming van de huid verstoren. Overmatig gebruik van deodoranten zorgt ervoor dat je net meer gaat zweten bijvoorbeeld. Of wie zijn haar te vaak wast, merkt al snel dat het net sneller vettig wordt. De eerste stap is dus het lichaam de kans geven zich weer te herstellen door het gebruik van verzorgingsproducten te reduceren.

Er zijn reeds vele natuurlijke cosmeticaproducten op de markt beschikbaar. Het komt er echter op aan de ingrediëntenlijsten goed na te lezen. Soms sluipen er toch nog stoffen in die je liever niet hebt, zoals synthetische parfums en alcohol.

Vele onverwerkte natuurproducten lenen zich perfect als lichaamsverzorgingsproduct. Kokosolie, amandelolie en lanoline (schaapswolwas) kunnen helpen bij droge of geïrriteerde huid. Bij de natuurdrogist kan je vloeibare vitamine E, A en C kopen die je kan mengen onder de olie voor een extra antioxidatieve werking.

Het aanbrengen van een eiwit- of gelatinemasker heeft een gelaatsverjongend effect. Scrubs kan je vervangen door koffiegruis of fijngemalen havervlokken. Als je last hebt van roos kan je je hoofdhuid inmasseren met wat verdunde appelazijn.

Natuurlijke producten bieden vele mogelijkheden. Elk huidtype is echter anders, dus een beetje experimenteren is een noodzaak.

Wasproducten

De hele dag door komt onze huid in aanraking met kledij. Dit betekent dus ook dat we constant in aanraking komen met wasproducten die vol chemicaliën zitten. Fenolen worden omwille van hun desinfecterend karakter vaak verwerkt in wasmiddelen. Ze worden echter door de huid zeer makkelijk geabsorbeerd en kunnen schade aan longen en nieren veroorzaken.

Kunstmatige geurstoffen kunnen worden samengesteld door meer dan honderd verschillende chemische stoffen die afkomstig zijn uit de petrochemische industrie. De meest voorkomende chemische stoffen in parfum zijn ethanol, benzaldehyde, benzyl acetaat, aceton, benzyl alcohol, a-terpinene, methyleen chloride… 

Op het productlabel wordt dan enkel “parfum” vermeld. Synthetische parfums kunnen hoofdpijn, duizeligheid, uitslag, hyperpigmentatie, hoesten, overgeven, huidirritaties en hormonale verstoring veroorzaken.

Wat kan je doen?

Koop een natuurlijk, biologisch afbreekbaar waspoeder. Of ga all the way en was je kleren met zeepnoten. De gedroogde vruchten van de Sapindus bevatten natuurlijke saponines die antibacteriële stoffen bevatten. Het volstaat een katoenen zakje met enkele noten in je wasmachine te leggen.Je kan deze onder andere kopen bij Puurmieke.nl.

(Nota van Elke: wij gebruiken deze al een paar maanden voor alles
behalve de wasbare luiers en zijn er zeer content van!)

Wasverzachters kan je vervangen door een scheutje azijn en enkele druppels etherische olie.

Textiel

Enkele jaren geleden publiceerde de milieuorganisatie Greenpeace een rapport waaruit bleek dat kleding van bekende textielmerken talloze gevaarlijke chemicaliën bevat. Het gaat vooral omnonylfenoloxylaten en amines uit kleurstoffen. Deze stoffen hebben hormoonverstorende en kankerverwekkende eigenschappen.

Hoewel geen duidelijkheid bestaat in welke mate amines via de huid in de bloedbaan terecht komen en of ze dan ook een gezondheidsrisico vormen, legt de Europese wetgeving wel regels op omtrent de maximale toegelaten concentratie van deze stoffen in kleding.

Uit het onderzoek van Greenpeace bleek echter dat die bij vele kledingstukken werd overschreden. Om viscose en katoen kreukvrij te maken wordt in de industrie formaldehyde gebruikt. Formaldehyde wordt sinds de jaren ‘80 geclassificeerd als mogelijk kankerverwekkend voor mensen.[2] Ook voor formaldehyde legt de EU een maximale hoeveelheid van 120 ppm (parts per million) per kledingstuk. Bij overschrijding van deze hoeveelheid moet de fabrikant dit op het label van het kledingstuk vermelden.

Wat kan je doen?

Formaldehyde laat zich relatief makkelijk uit textiel verwijderen door een kledingstuk te wassen. Het is dus raadzaam nieuwe aankopen eerst een wasbeurt te geven vooraleer ze te dragen. Amines daarentegen verwijder je niet zo makkelijk. Hiervoor zijn meerdere wasbeurten nodig op 60 graden met een zwaar detergent.

Synthetische stoffen zijn algemeen veel zwaarder behandeld dan katoen, linnen of wol. Probeer dus polyester, acryl, rayon en nylon te vermijden. Ook wanneer een kledingstuk geadverteerd wordt als kreukvrij, vlekvrij of antistatisch laat je het beter links liggen. Wie het zich kan veroorloven kiest best voor kledingmerken die uitsluitend biologisch natuurtextiel gebruiken.

Luchtvervuiling

De verontreiniging van de lucht die we inademen kan veel verschillende oorzaken hebben.

De meest voorkomende is wellicht sigarettenrook, waarvan reeds algemeen bekend is dat passief roken net zoals actief roken gezondheidsschade toebrengt.

De verontreiniging veroorzaakt door verbranding van grondstoffen komt op de tweede plaats. Vloeibare brandstoffen zoals petroleum creëren koolstofmonoxide. Kolen en andere vaste brandstoffen produceren daarnaast ook PAKs en sulfur dioxiden. Verbranding van fossiele brandstoffen genereert een gelijkaardige uitstoot en draagt bovendien bij tot het zogenaamde broeikaseffect, de verhoging van de concentratie CO2 in de atmosfeer.

Verder kunnen bepaalde toxines ook na hun uitstoot nog secondaire vervuilende stoffen ontwikkelen (bijvoorbeeld ozon).

Ziektes die gelinkt worden aan luchtverontreiniging zijn astma, bronchitis en andere longaandoeningen. Er is voldoende studiemateriaal dat aantoont dat de zogenaamde onschadelijke concentraties toch bijdragen aan de mortaliteit door hart- en longziektes. De link tussen kanker en langdurige blootstelling aan uitlaatgassen van diesel en benzine werd gelegd bij mensen die risicoberoepen uitoefenen. Of diezelfde link ook bestaat bij de brede bevolking is niet bepaald.

Ook binnenshuis kan verbranding van brandstoffen bijdragen tot luchtverontreiniging en de gezondheid schaden van de bewoners. De uitstoot van stikstofdioxide door gasstoven of gasverwarming kan bijdragen tot longproblemen. Bepaalde bouw- en decoratiematerialen kunnen ook gassen vrijmaken zoals formaldehyde en tolueen, beide stoffen die milde tot ernstige ademhalingsstoornissen en cognitieve problemen kunnen veroorzaken.

Wat kan je doen?

Inzake luchtverontreiniging lijkt er slechts weinig wat we zelf onder controle kunnen houden. Uiteraard is het beter niet in drukke steden te wonen, maar niet iedereen kan (of wil) zomaar naar de Alpen verhuizen. We kunnen ons echter wel regelmatig in de natuur begeven en daar ten volle van gezonde(re) lucht genieten.

Sport regelmatig buitenshuis en zorg er dan ook voor dat dit op een plek is waar de luchtkwaliteit goed is, zoals een groot park of bos.

Binnenshuis is minder energie verbruiken niet enkel goed voor je bankrekening, maar je zorgt ook voor minder uitstoot van schadelijke stoffen. En het spreekt natuurlijk voor zich dat het vermijden van sigarettenrook de allereerste stap moet zijn.

Audiovisuele pollutie

Druk verkeer, reclameboodschappen, volgepakte winkelrekken, flikkerende televisie- en computerschermen,… In een onafgebroken stroom komen alarmerende signalen onze hersenen binnen. Hoewel we er ons vaak niet bewust van zijn, heeft omgevingsdrukte wel degelijk een impact op onze gezondheid.

Tal van studies bewezen dat lawaai gelinkt wordt aan stress, verhoogde bloeddruk en hartritmestoornissen. Volgens de WHO is geluidsoverlast verantwoordelijk voor zo’n 2% van de hartaanvallen in Europa.  Visuele overprikkeling, bijvoorbeeld door blootstelling van het oog aan blauw licht tijdens de avonduren, leidt tot verhoging van de stresshormonen en slaapstoornissen.

Wat kan je doen?

Probeer regelmatig te ontspannen in een stille, natuurlijke omgeving. De Johns Hopkins universiteit in Amerika bestudeerde het effect van natuurgeluiden op pijnervaring tijdens medische ingrepen en stelde vast dat een significantie pijnreductie optrad wanneer patiënten natuurgeluiden te horen kregen of visueel werden blootgesteld aan natuurtaferelen.[3]

Wie niet de mogelijkheid heeft om de natuur te gaan opzoeken kan het proberen met natuurgeluidopnames. Deze studie toonde aan dat bij testpersonen het sympathische zenuwstelsel zich sneller herstelt na psychologische stress wanneer die natuurlijke geluiden te horen krijgen.

Zorg er ook voor dat je een uur  voor je gaat slapen niet meer met je smartphone of tablet bezig bent, zodat je natuurlijke melanineproductie niet verstoord wordt en je slaap zich verbetert.

Met relatief kleine ingrepen kan je je dagelijks leven dus vrijwaren van onnatuurlijke en schadelijke omgevingsfactoren. Hoe ga jij om met je omgeving om je leven toch zo paleo mogelijk te maken? Vertel ons jouw favoriete paleo life hacks!

 

Bronnen.